Οι ημέρες των Ελεύθερων Πολιορκημένων (1)

(Μεσολόγγι 1824-1826)

[Από την εισαγωγή του Γεωργίου Λαγανά στο Οι ημέρες των Ελεύθερων Πολιορκημένων (Μεσολόγγι 1824-1826), Το ημερολόγιο της Β΄ Πολιορκίας του Μεσολογγίου, όπως δημοσιεύθηκε στα Ελληνικά Χρονικά, Ωκεανίδα, Αθήνα 2001, σ. 26-27 και 145-147]

Από την 1η Ιανουαρίου 1824 άρχισε να κυκλοφορεί στο Μεσολόγγι η εφημερίδα Ελληνικά Χρονικά, από τον Ελβετό φιλέλληνα ιατρό Ιωάννη-Ιάκωβο Μάγερ. Η έκδοσή της σταμάτησε στις 20 Φεβρουαρίου του 1826, όταν εχθρική βόμβα έπεσε στο τυπογραφείο και κατέστρεψε το μοναδικό πιεστήριο. Η εφημερίδα ιδρύθηκε με χρήματα του Αγγλικού Φιλελληνικού Κομιτάτου και σε αυτή δημοσίευσε ο Μάγερ, εκτός από διάφορες ειδήσεις από το εξωτερικό και το εσωτερικό, το χρονολόγιο του πολιορκούμενου Μεσολογγίου μέχρι την ημέρα της καταστροφής του τυπογραφείου.

[…]Από διάφορες πληροφορίες συνάγεται ότι ο Μάγερ κρατούσε και ιδιαίτερο ημερολόγιο, οι εγγραφές του οποίου έφθαναν μέχρι την ημέρα της Εξόδου. Το πολύτιμο αυτό χειρόγραφο χάθηκε με τον συντάκτη του «κατά την πρώτην ορμήν της Εξόδου». Ο Αρτέμιος Μίχος, επί του προκειμένου, γράφει στα Απομνημονεύματά του τα εξής:

Ο αείμνηστος ούτος φιλέλλην, συντάκτης των Ελληνικών Χρονικών, εφονεύθη κατά την πρώτην ορμήν της Εξόδου. Ο θάνατός του εστέρησε την ιστορίαν και του πολυτίμου αυτού ημερολογίου, το οποίον έφερε πάντοτε εφ’ εαυτού. Τον συνηντήσαμεν εξερχόμενον μετ’ άλλων δύο φιλελλήνων ολίγα λεπτά προ του θανάτου του ζωηρόν και εύθυμον.

Ἑλληνικὰ Χρονικά, 37, 9 Μαΐου 1825

Ε Γ Χ Ω Ρ Ι Ο Ι Ε Ι Δ Η Σ Ε Ι Σ

Μ ε σ ο λ ό γ γ ι ο ν, 7 Μ α ΐ ο υ

Ὁ ἐχθρός ἀφ’ οὗ ἡσύχασεν ἔως τὸ μεσημέρι, μετὰ ταῦτα ἄρχισε νὰ ῥίπτῃ ἀκαταπαύστως καθ’ ἡμῶν βόμβας καὶ γρανάτας, καὶ νὰ μᾶς κανονοβολῇ φονεύσας κακῇ τύχῃ καὶ ἕνα καλόγηρον· ἀνταμειφθεὶς ὅμως καὶ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων ἀπαραλλάκτως ἔπαυσεν.

Τὴν νύκτα κανονοβολῶν, ἐχάλασεν ἕν ὀλίγον μέρος τοῦ μεγάλου προτειχίσματός μας· ἔῤῥιψέ δε καὶ τρεῖς βόμβας μόνον, καὶ κατεσκεύασε νέους προμαχῶνας καὶ προχώματα.

Σήμερον ἦλθε μία γραῖα γυνὴ ἀπὸ τὸ ἐχθρικὸν στρατόπεδον καὶ διηγήθη ἐξετασθεῖσα, ὅτι ἦτον αἰχμάλωτος παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ὁμοῦ μὲ τὴν νύμφην της, καὶ χθὲς ἐλευθερωθεῖσα ἐπροστάχθη νὰ ἔλθῃ εἰς Μεσολόγγιον καὶ νὰ εἰπῇ εἰς κἄποιον Κωνσταντάκην χαιρετίσματα (ἐν ᾧ τοιοῦτος ἄνθρωπος δὲν εὑρίσκεται εἰς Μεσολόγγιον)· ὅτι από τὰ ἡμέτερα κανονοβολήματα φονεύονται καθεκάστην οἱ ἐχθροὶ πλὴν θάπτονται ἀμέσως διὰ νὰ μὴν προξενήσουν δειλίαν εἰς τοὺς ἐπιλοίπους· το δε ψωμί των εἶναι εἰς ἄκρον βαθμὸν µαῦρον· λουμβάρδας καὶ ἄλλα κανόνια περιμένουν άπό Ναύπακτον καὶ Πάτρας· μελετῶσι νὰ κάμουν τὴν ἔφοδον ἀφ᾿ οὗ χαλάσουν ἓν μέρος τοῦ τείχους καὶ ἔλθουν καὶ τὰ καράβιά των· ὅτι ὅσους Ἕλληνας τεχνίτας ἔχουν εἰς τὸ στρατόπεδόν των, τοὺς προσέχουν µεγάλως καὶ δὲν τοὺς ἀφίνουν νὰ συνομιλοῦν· καὶ ὅτι ὀλίγοι Ἀλβανοὶ εὑρίσκονται μεταξὺ τῶν Χαλδούπιδων.

Ὅλην τὴν ἡμέραν δὲν ἠκολούθησε τίποτε, εἰμὴ ὀλίγος κανονοβολισμὀς ἀπὸ μέρους τῶν ηµετέρων, καὶ µερικαὶ βόμβαι, τάς ὁποίας ἔῤῥιψεν ὁ έχθρός.

Τὴν νύκτα ἔῤῥιψαν οἱ ἡμέτεροι κανόνια καὶ γρανάτας ἱκανὰς κατά τοῦ ἐχθροῦ. Πρὸς τὰ μεσάνυκτα ἔγεινε μία μερικὴ ἔξοδος ἀπὸ μέρους τῶν Ἑλλήνων, ἥτις μολονότι ἀσήμαντος, ἔβαλεν ὅμως τοὺς φύλακας τῶν ἐχθρῶν εἰς μεγάλην σύγχυσιν καὶ φόβον.

Λέγεται, ὅτι τὸ σῶμα τῶν 6.000 Ἀλβανῶν τὸ ὁποῖον ἐπῆγε πρὸς βοήθειαν τοῦ Μπανούση Σέβρανη, νὰ ἦλθε πάλιν ὀπίσω εἰς τὸ ένταῦθα ἐχθρικὸν στρατόπεδον.

Τ ὴ ν 8 η ν τ ο ῦ α ὐ τ ο ῦ

Τὸ πρωΐ, ἄρχισαν τὰ νέα ἐχθρικὰ κανονοστάσια, τὰ ὁποῖα ἀπέχουσιν 150 ὀργυιὰς σχεδὸν τοῦ προτειχίσματός μας, νὰ κανονοβολοῦν τὰ ἡμέτερα κανονοστἁσια.

Τό δε, μεταξὺ τῶν κανονοστασίων τοῦ Φραγκλίνου, καὶ Γουλιέλµου Τέλλου, νεοκατασκεύαστον κανονοστάσιόν μας ὀνομαζόμενον Τοκελί (Tokely) ἔκαμε τὰ εἰρημένα ἐχθρικἁ κανονοστἁσια νὰ σιωπἠσουν.

Οἱ Ἕλληνες ἀπεφάσισαν τὴν κατασκευὴν τοῦ προφυλακτικοῦ δρόμου (Chemin Couvert), ὅς τις θέλει κατασκευασθῆ εἰς ὅλον τὸ προτείχισμα.

Τ ή ν 9 η ν τ ο ῦ α ὐ τ ο ῦ

Ὁ ἐχθρὸς ὅλην τὴν νύκτα ἀπόψε ἀλαλάζων καὶ φωνάζων τὰς συνήθεις του κραυγάς, ἐκανονοβόλει καὶ ἔῤῥιπτε βόμβας· οἱ δέ ἡμέτεροι τὴν ἀντήμειψαν μὲ γρανάτας.

Τὸ πρωΐ ἐκανονοβόλησαν οί ἡμέτεροι τὁ νέον ἀντικανονοστάσιον (Contre-batterie) τοῦ έχθροῦ, ῥίψαντες συγχρόνως κατ᾽ αὐτοῦ τρία κανόνια, τὰ ὁποῖα τόσον ἐπέτυχον, ὥστε οὐ µόνον ἐφόνευσαν ἱκανοὺς ἐχθροὐς, ὅσους οἱ ἴδιοι ἡμεῖς εἴδοµεν, ἀλλὰ καὶ τὸ κανόνιόν του έβλαψαν.

Ἑλληνικὰ Χρονικά, 38, 13 Μαΐου 1825

Ε Γ Χ Ω Ρ Ι Ο Ι Ε Ι Δ Η Σ Ε Ι Σ

Μ ε σ ο λ ό γ γ ι ο ν, 10 Μ α ΐ ο υ

Ὁ ἐχθρὸς ταύτην τὴν νύκτα ἐστάθη πολλὰ ἥσυχος, ὁμοίως καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν. Πρὸς τὸ ἑσπέρας ἔπεσαν μερικὰ τουφέκια ἀλλεπάλληλα, καὶ ἐκ τούτου ἐπροξενήθη γενικός καὶ παρὰ τῶν δύω μερῶν τουφεκισμὁς. Εἰς αὐτήν τὴν στιγμὴν μὲ εὐχαρίστησίν του ἔβλεπέ τις τοῦ Ἑλληνικοῦ αἵματος τὴν ἀναζωπὐρωσιν, καὶ εὐκόλως ηδύνατο νά συµπεράνῃ τί τέλος πρέπει νὰ περιμένῃ ὁ ἐχθρός, ἂν τοῦ φωτίσῃ νὰ δοκιμάσῃ τὴν ἔφοδον.

Τ ὴ ν 1 1 η ν τ ο ῦ α ὐ τ ο ῦ

Ταύτην τὴν νύκτα οἱ ἐχθροὶ ἐξηκολούθησαν τὰς συνήθεις των κραυγὰς καὶ ἀλαλαγμοὺς μὲ τρόπον παράδοξον. Τὁ πρωΐ ἴδοµεν νέα περιταφρώματα και προμαχῶνας, πολλὰ πλησιέστερον τοῦ τείχους μας. Συγχρόνως µᾶς ἐκανονοβόλησαν µὲ μεγίστην ἐπιδεξιότητα τὸ κανονοστἀσιον τοῦ Φραγκλίνου, ἐκρἠμνισαν μέρος τῆς κανονοθυρίδος, καὶ ἐφόνευσαν ἔνα γενναῖον πυροβολιστήν μας, Κωστὴν Μπαλτᾶν όνόματι ἐκ Σεῤῥῶν.

Ὅλην τὴν ἡμέραν ἠκολούθησε πεισματώδης πυροβολισµὸς κανονίων καὶ βοµβῶν καὶ ἀπὸ τὰ δύω μέρη· καὶ ἐνταυτῷ άπό μέρους µας έφονεύΘη µία νέα Ἑλληνὶς 17 ἐτῶν, ἐπληγὠθησαν καὶ πέντε ἄλλοι.